Ambtelijke ficties: nuttig én gevaarlijk

Wat moeten we als ambtenaren aan met de politiek!? Het is al enige tijd een
onderwerp van discussie binnen het ambtelijk apparaat. Het is een vraag,
soms misschien wel een verzuchting die in ons onderzoek en onderwijs
nogal eens door ambtenaren wordt gesteld. Door een overschot aan
crises en affaires (met als pijnlijke voorbeelden Groningen, toeslagen
en woningbouw) en door een coalitie met partijen die antidemocratische
sentimenten koesteren lijkt het idee ontstaan dat de praktijk van
ambtelijk handelen aan herijking toe is. Als we kijken naar die praktijk
komen we al snel uit bij een aantal centrale concepten die een rol
spelen in het ambtelijk ethos: neutraliteit, algemeen belang, loyaliteit
en ministeriële verantwoordelijkheid. Als je die concepten zou herijken
veronderstelt dat een fundamentele verandering: wat zou er
bijvoorbeeld gebeuren wanneer we ambtelijke neutraliteit loslaten?