Een persoonsgerichte visie op ouder worden

Een persoonsgerichte visie op ouder worden, met een focus op de sociale behoeften en zingevingsbehoeften van ouderen en hun potenties en talenten
Prof. dr. Anja Machielse, Universiteit voor Humanistiek

Introductie:
Ouderdom wordt vaak gezien als een onvermijdelijk proces van verval en toenemende kwetsbaarheid, zowel wat fysieke als mentale gezondheid betreft, als in sociale contacten en positie in de samenleving. Dit eenzijdige beeld gaat voorbij aan de ervaring van ouder worden als een betekenisvolle levensfase en leidt tot sociale uitsluiting van ouderen. Een meer omvattend perspectief op ouder worden kan daar verandering in brengen.

Methode:
Een uitgebreide literatuurstudie rondom sociale behoeften, zingevingsbehoeften, en potenties en ouderen, en een empirische studie naar deze thema’s in Italië, Spanje, Duitsland, België en Nederland. Het empirische onderzoek bestond uit interviews met ouderen en (formele en informele) zorgverleners, afkomstig uit de 6 ‘good practices' in het SEE ME-project.

Resultaten:
Een omvattende visie op ouder neemt de behoefte aan sociale contacten en zingeving als uitgangspunt. Deze sociale en zingevingsbehoeften veranderen met het ouder worden. Ouderen worden meer selectief en geven de voorkeur aan relaties die vervullend zijn en bijdragen aan de ervaring van een zinvol leven. Gebeurtenissen en omstandigheden in het latere leven leiden vaak tot het verlies aan zingeving, een afname van mogelijkheden voor persoonlijke groei, of een verminderd gevoel van coherentie. Concepten die helpen bij het denken over de potenties en ouderen zijn generativiteit, ego-integriteit, and gerotranscendence.

Conclusie:
Een bredere visie op ouderen vereist persoonsgerichte zorg, waarin de waarden en voorkeuren van individuele ouderen voorop staat. Dit vraagt zorgverleners die de wensen en mogelijkheden van ouderen herkennen en hen ondersteunen in het ontwikkelen en gebruiken van hun krachten en talenten.