Nieuwe Beelden van Levenseindezorg

: Een verkenning en suggesties gebaseerd op ervaringen en gesprekken

Samenvatting

De afgelopen decennia werk ik binnen de levenseindezorg, waarin het streven is dat er
evidence based wordt gewerkt, en meetinstrumenten worden gebruikt om klachten en
behandeleffecten te objectiveren. Vanuit zorgethisch perspectief roept dit de vraag op: waar,
binnen deze manier van organiseren van levenseindezorg, er ruimte is voor een zorgrelatie
tussen behandelaar en patiënt, en hoe de patiënt, in diens particuliere situatie, de zorg krijgen
die deze wenst?
In deze fenomenologische studie zijn vijf zorgverleners in de levenseindezorg door middel
van hermeneutische interviews bevraagd over wat zij beschouwen als goede levenseindezorg.
Het analyseproces van de interviews, volgens de Reflective Relational Phenomenology
methode van Finlay, leverde drie kernthema’s met daarbinnen negen subthema’s op: Een - Het
(door de behandelaren ervaren) Goede Levenseinde, met subthema’s: zin en betekenis,
verbondenheid met anderen, transcendente verbondenheid en het lijden; Twee – Goede
Levenseindezorg, met subthema’s: presentie, de plaats van de protocollen en
multidisciplinaire levenseindezorg; en Drie - De Zorgrelatie, met subthema’s: afstand en
nabijheid en wederkerigheid.
De deelnemers beschrijven hun werk als zorgpraktijken waarin zij zorgverantwoordelijkheid
voor patiënten en hun dierbaren in hun particuliere zorgsituatie. Enkele deelnemers werken in
een instelling die deze werkwijze faciliteert. Anderen kunnen binnen de beschikbare tijd die
zorg niet leveren en verschuiven wat zij essentieel vinden in die particuliere zorgsituatie naar
hun privétijd.
De deelnemers werken vanuit de zorgrelatie, en geven de richtlijnen daarbinnen een plaats.
De narratieve geneeskunde bepleit casuïstiek training in waarbij evidence based informatie
geïnterpreteerd wordt vanuit het narratief van de patiënt. Voor deze werkwijze is nog geen
aandacht in basisopleidingen voor professionals. Ook besteden de deelnemers aandacht aan
betekenis en zingeving aan het levenseinde. Multidisciplinair werken betekent
zorgverantwoordelijkheid nemen naar zorgvragers én naar elkaar. En er is ook niet-menselijke
zorg, zoals kaarsen die hun licht laten schijnen, troostrijke pantoffels. En muziek, die helende
ruimten schept.

Datum prijs	8 jul. 2026
Originele taal	Nederlands
Begeleider	Merel A. Visse (Toezichthouder) & Andries Hiskes (Toezichthouder)