Samenvatting
De gemeentelijke democratie is meervoudig geworden: representatieve democratie wordt aangevuld met participatieve, directe-, en doe-democratie. In de context van participatieve democratie wordt van gemeenteambtenaren steeds nadrukkelijker verwacht participatieve processen vorm te geven. Zij moeten daarbij meer in contact staan en actief samenwerken met burgers. Beleidsmatige rolverwachtingen staan in het teken van participatieve democratie, maar hoe is dit voor de professionele rolopvattingen van (frontlinie)ambtenaren? Deze thesis onderzoekt de volgende vraagstelling: Hoe worden de rolopvattingen van gemeentelijke frontlinieambtenaren beïnvloed door politieke aansturing en niet-persoonlijke factoren in het licht van de versterking van participatieve democratie?Deze vraag is onderzocht aan de hand van een kwalitatieve casestudy binnen het organisatieonderdeel Ruimte van Gemeente Utrecht. Via secundaire deductieve analyse van een beleidsdocument en verschillende interviews is in kaart gebracht hoe frontlinieambtenaren hun rol in participatieprocessen begrijpen en hoe niet-persoonlijke factoren en politieke aansturing hieraan bijdragen. Voor het identificeren van rolopvattingen van frontlinieambtenaren is gebruikgemaakt van de roltypologie van Migchelbrink en Van de Walle (2021). Als aanvulling op hun typologie – bestuurlijke, burger-centrische, technocratische en sceptische rolopvatting – kwamen uit de analyse ook twee andere rolopvattingen naar voren: de vertegenwoordigende en uitvoerende rolopvattingen. De rolopvattingen van frontlinieambtenaren krijgen vorm in de context van spanningen tussen participatieve en representatieve democratie.
De analyse laat zien dat frontlinieambtenaren hybride rolopvattingen hanteren, en dat beleidsmatige (impliciete) rolverwachtingen niet altijd aansluiten op de weerbarstige praktijk waarin frontlinieambtenaren hun rolopvattingen vormgeven. Niet-persoonlijke factoren sturen frontlinieambtenaren regelmatig naar sceptische of technocratische oriëntaties, waar de (politieke) beleidsmatige rolverwachtingen juist van weg sturen.
‘Democratisch vernieuwend’ zou zijn om realistische beleidsverwachtingen/veranderopgaven te stellen aan participatieve democratie – beleidsverwachtingen die weliswaar aansluiten op de leefwereld, maar ook recht doen aan de complexe systeemwereld en werkpraktijk van frontlinieambtenaren.
| Datum prijs | 28 aug. 2025 |
|---|---|
| Originele taal | Nederlands |
| Begeleider | Neha Miglani (Toezichthouder) & Menno E. A. Hurenkamp (Toezichthouder) |